D915 ve Derebaşı virajları: “dünyanın en tehlikeli yolu” motosikletle

Bir bakışta

Rakamlar Vikipedi’nin Türkçe ve İngilizce D.915 maddelerinden ve Dangerous Roads sayfasından alınmıştır; kaynaklar sayfanın sonunda. Yolun tamamındaki viraj sayısı kaynaklara göre değişir (29 ya da 38 gibi farklı sayılar geçer); bu yüzden burada yalnızca kaynakların ortak verdiği Derebaşı kesimindeki 13 firketeyi yazıyoruz.

D915 nerede ve neden “en tehlikeli”?

D915, Trabzon’un Of ilçesinde sahil yolu D010’dan ayrılır, Doğu Karadeniz dağlarını aşar ve Erzurum’un Aşkale ilçesinde D100’e bağlanır. Of–Bayburt arasındaki kuzey kesim Dernekpazarı ve Çaykara’dan geçer, Uzungöl kavşağını geride bırakır ve Soğanlı Dağı’nı 2.330 metredeki Soğanlı Geçidi’nden aşarak Çoruh vadisine iner.

“En tehlikeli” ününü Çaykara–Bayburt sınırındaki Derebaşı virajları taşır. Yol yaklaşık 5,1 kilometrede 13 keskin firketeyle 1.712 metreden 2.035 metreye tırmanır; Dangerous Roads eğimin yer yer %17’ye çıktığını yazar. İngilizce Vikipedi yolun bu bölümünü korkuluksuz olarak tarif eder ve ıslak, karanlık, sisli ya da karlı koşullarda geçişin özellikle zor olduğunu belirtir. Dangerous Roads ise yolun dar olduğunu, uçurum kenarlarının açık kaldığını, yağmurda çamurlaştığını ve düşen taşlarla kapanabildiğini ekler.

Yol 1916’da, Trabzon’un alınmasının ardından Rus askerleri tarafından yapılmıştır. “Dünyanın en tehlikeli yolu” etiketi resmî bir sınıflandırma değil; uluslararası yol rehberleri ve basının kullandığı bir nitelemedir. Tehlikeyi belirleyen şey etiketten çok zemin, hava ve görüş koşullarıdır.

Ne zaman açık?

Türkçe Vikipedi, Soğanlı Geçidi–Demirkapı arasındaki stabilize kesimin özellikle kışın trafiğe kapatıldığını yazar. Kapanma ve açılma tarihleri her yıl kar kalınlığına göre değişir; örneğin Anadolu Ajansı’nın 30 Nisan 2026 tarihli haberine göre Karayolları ekipleri o gün hâlâ Soğanlı Dağı Geçidi’nde, yer yer iş makinelerinin boyunu aşan karı temizliyordu. Bu yüzden ay adı vererek “şu tarihte açılır” demiyoruz.

Motosikletle geçiş kontrol listesi

Derebaşı virajları deneyimli sürücüler için bile yavaş ve dikkat isteyen bir kesimdir. Çıkmadan önce şu listeyi gözden geçirin:

• Kuru hava: Yağmur sonrası çamur, taş ve ıslak zemin firkete virajlarında tutuşu en çok düşüren etkendir.
• Sabah erken: Sis ve öğleden sonra kapanan bulut riskine karşı günün erken saatlerini seçin; dönüşü karanlığa bırakmayın.
• Dolu depo: Yakıtı Of veya Bayburt’ta tamamlayın; dağ kesiminde istasyon aramak zorunda kalmayın.
• Lastik ve fren: Diş derinliği, basınç ve balata kontrolü yapın; gevşek zeminde fazla basınç tutuşu azaltır, üretici değerlerinin dışına çıkmayın.
• Motor freni: Uzun inişlerde düşük viteste kalın, frene sürekli yüklenmeyin; firketeye girmeden önce hızı düz kesimde alın.
• Sis ve karşıdan gelen araç: Dar kesimlerde virajın çıkışını göremezsiniz; şeridinizin sağında kalın, far açık ve hız görüş mesafenize uygun olsun.
• Yalnız gitmeyin: Mümkünse en az iki motosikletle çıkın ve aranızda görüş mesafesi bırakın.
• Konum paylaşın: Rotanızı ve dönüş saatinizi bir yakınınıza bırakın; dağ kesiminde telefon çekimine güvenmeyin.

Stabilize zeminde ayakta sürüş, düşük vites ve yumuşak gaz tutuşu korur; çift amaçlı (adventure) lastikler bu kesimde yol lastiğine göre daha rahattır. Ağır yüklü çanta ve yolcu, firketelerde manevrayı zorlaştırır. Yüklemeyi azaltmak ve ilk kez gidiyorsanız yolcusuz geçmek daha güvenlidir. Genel ekipman ve uzun yol hazırlığı için uzun yol hazırlık listesine, grupla gidiyorsanız ilk grup sürüşü rehberine bakın.

Alternatifler: Zigana ve Kop

Karadeniz kıyısından Bayburt ve Erzurum yönüne çıkmanın tek yolu D915 değildir. Daha az riskli bir dağ deneyimi isteyenler için iki seçenek öne çıkar:

• Zigana Geçidi (D885, 2.032 m): Trabzon–Gümüşhane yolunda. 2023’te açılan yeni Zigana Tüneli ana trafiği dağın altından geçirir; asfalt ve geniş bir güzergâhtır.
• Kop Geçidi (2.409 m): Bayburt–Aşkale arasında, yine D915 üzerinde ama asfalt bir dağ geçidi. Kışın kar ve sis nedeniyle açık tutulması zorlaşır; tüneli henüz yapım aşamasındadır.

Rize tarafından İspir’e geçmek isterseniz Ovit Tüneli ve eski Ovit Geçidi sayfasına da bakabilirsiniz.

Yakın Motonom rotaları

D915’in alt kesimini ve çevresini tanımak için önce daha kısa rotalarla başlayabilirsiniz. Trabzon – Of / Çaykara yayla hattı D915’in Of–Çaykara kesimini izler; Trabzon – Uzungöl yayla çıkışı Uzungöl kavşağına kadar aynı vadiden çıkar. Bayburt tarafında Kop Geçidi rotası D915’in güney kesimindedir. Bölgenin geneli için Karadeniz motosiklet rotaları ve dağ ve geçit rotaları sayfalarına göz atın.