Ehliyet gerektirmeyen motorlar: neler ehliyetsiz, neler değil?

Ehliyet gerektirmeyen araçlar

Karayolları Trafik Kanunu’nun 37. maddesi, sürücü belgesi alması zorunlu olmayanları ve yaş sınırlarını sayar: bisiklet kullananların 11, elektrikli bisiklet ve elektrikli skuter kullananların 15, motorsuz taşıt kullananların 13 yaşını bitirmiş olması ve bedensel ve ruhsal bakımdan sağlıklı olması gerekir.

Bu tanımlar dardır. Pedal çevirmeden gaz koluyla giden ya da 25 km/s’in üzerinde motor desteği veren bir “elektrikli bisiklet”, kanundaki elektrikli bisiklet tanımına girmez.

E-skuterin de kendi kuralları vardır: otoyollarda, şehirlerarası karayollarında ve hız sınırı 50 km/s’in üzerindeki yollarda kullanılamaz; sırtta taşınan kişisel eşya dışında yük ve yolcu taşınamaz (KTK md. 66).

Ehliyet gereken araçlar: moped ve motosiklet

Motorlu bisiklet (moped): KTK md. 3’e göre azami hızı 45 km/s’i, içten yanmalı ise silindir hacmi 50 cm³’ü, elektrikli ise sürekli nominal gücü 4 kW’ı geçmeyen iki ya da üç tekerlekli taşıtlar ile aynı özellikte ve net ağırlığı 350 kg’ı aşmayan dört tekerlekli taşıtlardır. Moped motorlu bir araçtır; kullanmak için en az M sınıfı sürücü belgesi gerekir (KTY md. 75). M belgesi 16 yaşında alınabilir. Ayrıntılar M sınıfı ehliyet rehberinde.

Motosiklet: Azami tasarım hızı 45 km/s’ten ve/veya silindir hacmi 50 cm³’ten fazla olan iki ya da üç tekerlekli taşıtlar (md. 3). Bunlar için A1, A2 ya da A sınıfı gerekir; sınırlar A1 ehliyet ve A2 ehliyet rehberlerinde.

B ehliyetle hangi motorlar kullanılır?

Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 85’e göre B sınıfı belge, otomobil ve kamyonetin yanında M (moped), B1 (dört tekerlekli motosiklet) ve F (traktör) sınıfı araçları kapsar. Yani B ehliyetle 50 cc moped kullanmak için ek bir belge gerekmez.

125 cc motosiklet ise B’nin kendiliğinden kapsadığı sınıflar arasında değildir. En az 2 yıllık B belgesi olanlar, şartları sağlayıp MEB’in direksiyon eğitimini tamamlar ve uygulama sınavını geçerse A1 sınıfı motosiklet kullanabilir; bu hak ticari kullanımı kapsamaz. “B ehliyetle 250 cc” ise yürürlükte değildir. Güncel durum B ehliyetle motosiklet rehberinde.

Ehliyetsiz motor hakkında yanlış bilinenler

• “50 cc’ye ehliyet gerekmez.” Gerekir. 50 cc moped motorlu bir araçtır ve en az M sınıfı belge ister (B, A1, A2 ve A da kapsar).
• “Elektrikli olan her şey ehliyetsizdir.” Değil. Ehliyetsiz olan yalnızca kanundaki tanıma uyan elektrikli bisiklet ve e-skuterdir. Gücü 4 kW’a kadar olan elektrikli mopedler bile en az M sınıfı belge ister.
• “Pedalı varsa bisiklettir.” Belirleyici olan pedal değil, tanımdaki güç ve hız sınırlarıdır: en fazla 0,25 kW ve 25 km/s’te kesilen destek.
• “Scooter ehliyetsizdir.” Ayakta kullanılan elektrikli skuter ile oturarak kullanılan scooter tipi moped ya da motosiklet farklı araçlardır. Oturaklı scooterlar hacmine ve gücüne göre M, A1, A2 ya da A ister.
• “B ehliyetle 125 cc kullanılır.” Ancak şartlar sağlanıp A1 sertifikası alınırsa. Sertifikasız kullanım sınıf dışı araç kullanma ihlalidir.

Ehliyetsiz motor kullanmanın cezası

KTK md. 36’ya göre (12 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanun’la değişik) sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanana 40.000 TL, belgesi geri alındığı ya da iptal edildiği hâlde kullanana 200.000 TL idari para cezası verilir. Aracın kullanılmasına izin veren işletene de 40.000 TL ceza yazılır. Belgesi olup sınıfı tutmayan araç kullanmak ise KTK 39/2 ihlalidir; EGM’nin 2026 rehberine göre 11.629 TL ve 20 ceza puanı. Diğer tutarlar motosiklet cezaları 2026 rehberinde.

En kolay yol hangisi?

Moped için en hızlı yol M sınıfı belgedir; zaten B ehliyetiniz varsa M’yi kapsar. 125 cc’ye kadar motosiklet için 16 yaşında A1 alınabilir ya da en az 2 yıllık B belgesi olanlar şartlı A1 sertifikasına başvurabilir. Daha büyük motosiklet düşünüyorsanız 18 yaşında doğrudan A2 alınabilir. 2026 masrafları A2 ehliyet fiyatı 2026 sayfasında; tüm sınıflar motosiklet ehliyet sınıfları rehberinde.