Motosiklet türleri: 7 çeşit, ehliyet sınıfı ve uygun yollar

Türler ve ehliyet sınıfı

Motosikletin türü ehliyet sınıfını belirlemez; sınıfı motorun hacmi, gücü ve güç/ağırlık oranı belirler (Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 75):

• M: 50 cm³’e kadar motorlu bisiklet (moped). B ehliyet M’yi kapsar.
• A1: en fazla 125 cm³, 11 kW ve 0,1 kW/kg. B ehliyet sahipleri şartlı olarak kullanabilir.
• A2: en fazla 35 kW ve 0,2 kW/kg; silindir hacmi sınırı yok.
• A: bu sınırların üstündeki tüm iki tekerlekli motosikletler.

Aynı türün 125 cc’lik bir modeli A1, büyük hacimli bir modeli A sınıfı isteyebilir. Kendi motorunuzu A2’ye uygun mu? hesaplayıcısıyla kontrol edin.

Naked (çıplak) motosiklet

Nedir? Kaportası olmayan ya da çok az olan, dik oturuşlu, gidonu geniş yol motosikletidir. Motor ve şasi açıkta kalır; rüzgâr koruması yoktur.

Ehliyet: 125 cc’lik naked modeller A1’e, gücü 35 kW’ı geçmeyenler A2’ye girer; daha güçlüleri A sınıfı ister.

Uygun yollar: Şehir içi, kısa kıyı turları ve virajlı asfalt dağ yolları. Rüzgâr koruması olmadığı için uzun otoyol etapları yorucu olabilir.

Motonom’dan örnek rotalar:

• İstanbul – Şile kıyı turu (≈ 70 km tek yön, orta, orta–yüksek viraj)
• Bursa – Uludağ etekleri (≈ 40 km tek yön, orta, orta–yüksek viraj)
• Ilgaz Dağı: Çankırı çıkışlı rota (≈ 70 km tek yön, orta, orta–yüksek viraj)

Sport (supersport) motosiklet

Nedir? Tam kaportalı, öne eğik oturuşlu, yüksek devirde güç veren motosiklettir. Aerodinamik kaporta yüksek hızda rüzgârı keser; sele ve gidon konumu konfordan çok kontrol için tasarlanır.

Ehliyet: Küçük hacimli sport modeller A1 ya da A2’ye uyabilir; yüksek güçlü modeller A sınıfı gerektirir.

Uygun yollar: İyi zeminli, viraj yoğunluğu yüksek asfalt. Dar, bozuk ya da stabilize yollar ve uzun şehir içi trafik bu türe uygun değildir.

Motonom’dan örnek rotalar:

• Antalya – Kaş kıyı serpantini (≈ 180 km tek yön, orta–zor, yüksek viraj)
• Anamur kıyı hattı (≈ 210 km tek yön, orta–zor, orta–yüksek viraj)

Touring (tur) motosiklet

Nedir? Uzun yol için yapılmış, geniş ön camlı, rahat seleli, genellikle yan ve üst çantalı motosiklettir. Yolcu ve yükle uzun mesafeyi yormadan almak önceliklidir.

Ehliyet: Çoğu touring modelin gücü yüksektir; satın almadan önce ruhsattaki güce bakın. A2 sınırı 35 kW’tır.

Uygun yollar: Uzun devlet yolları, otoyol bağlantıları ve günü dolduran kıyı ya da plato hatları. Ağırlığı nedeniyle dar köy yolları ve dik stabilize yokuşlar zorlayıcıdır.

Motonom’dan örnek rotalar:

• İstanbul – İğneada uzun gün turu (≈ 235 km tek yön, orta–zor, değişken)
• Sivas – Divriği şehir / tarih günü (≈ 160 km tek yön, orta, düşük–orta viraj)
• Balıkesir – Ayvalık kıyı–ada hattı (≈ 150 km tek yön, orta, orta viraj)

Adventure (macera) motosiklet

Nedir? Uzun yol konforunu bozuk yola dayanıklılıkla birleştiren, yüksek seleli, uzun süspansiyonlu, genellikle büyük ön tekerlekli motosiklettir. Asfaltta tur, gerektiğinde stabilize yolda ilerleme için tasarlanır.

Ehliyet: A2 sınırına uyan adventure modeller vardır (örnekler A2 uyumlu motosikletler listesinde); büyük hacimli modeller A sınıfı ister.

Uygun yollar: Asfaltla başlayıp stabilize kesimlere geçen dağ ve yayla yolları. Rota sayfaları stabilize bölümleri ayrıca belirtir.

Motonom’dan örnek rotalar:

• Bolu – Yedigöller orman–göl günü (≈ 45 km tek yön, orta, orta–yüksek viraj) – yer yer stabilize zemin
• Artvin – Şavşat dağ–yayla hattı (≈ 80 km tek yön, orta–zor, yüksek viraj) – Karagöl ve Sahara yönünde stabilize bölümler
• Adıyaman – Nemrut Dağı günü (≈ 90 km tek yön, orta–zor, orta–yüksek viraj) – son kesimde taş ve çakıl olabilir

Enduro ve dual-sport

Nedir? Arazi için yapılmış hafif, yüksek, uzun süspansiyonlu motosiklettir. Dual-sport modeller trafiğe çıkabilecek donanımla gelir; saf yarış enduroları ise çoğu zaman trafiğe uygun değildir. Ruhsat ve tescil olmadan trafikte kullanılamaz.

Ehliyet: 125 cc’lik enduro ve dual-sport modeller A1’e girebilir; büyük hacimliler A2 ya da A ister.

Uygun yollar: Stabilize köy bağlantıları, toprak orman yolları ve dik yokuşlar. Uzun otoyol etapları bu türü yorar.

Motonom’dan örnek rotalar:

• Karabük – Eflani yayla (≈ 50 km tek yön, kolay–orta, orta viraj) – köy bağlantılarında stabilize yüzey
• Ağrı – şehir / Balık Gölü günü (≈ 60 km tek yön, kolay–orta, düşük–orta viraj) – son kesimlerde stabilize parçalar
• Kastamonu – Pınarbaşı / Valla kanyon günü (≈ 110 km tek yön, orta, orta–yüksek viraj) – kanyon yaklaşımında stabilize ve dik köy yolları

Chopper ve cruiser

Nedir? Alçak seleli, ayakları öne uzanan, geniş gidonlu ve rahat tempolu motosiklettir. Cruiser fabrika çıkışlı bu tarzı, chopper ise uzatılmış ön çatallı, özelleştirilmiş görünümü anlatır.

Ehliyet: A2 sınırına uyan cruiser modeller vardır; büyük hacimliler A sınıfı ister. Ruhsattaki gücü kontrol edin.

Uygun yollar: Düz ve akıcı devlet yolları, ova ve göl kıyısı hatları. Alçak gövde ve sınırlı yatış açısı nedeniyle sık ve keskin virajlı dağ yollarında tempo düşer.

Motonom’dan örnek rotalar:

• Edirne – Keşan / Enez kıyı kenarı (≈ 150 km tek yön, orta, düşük–orta viraj)
• Konya – Akşehir ova–göl günü (≈ 150 km tek yön, orta, düşük–orta viraj)
• Burdur – Salda Gölü günü (≈ 75 km tek yön, kolay–orta, düşük–orta viraj)

Scooter

Nedir? Otomatik şanzımanlı, ayakların düz bir platformda durduğu, sele altında eşya bölmesi olan motosiklettir. Şehir içinde pratik kullanım için tasarlanır.

Ehliyet: 50 cm³’e kadar olanlar M sınıfındadır ve B ehliyetle kullanılabilir (bkz. M sınıfı ehliyet). 125 cc’lik scooterlar A1 ister; B ehliyetle şartları için B ehliyetle motosiklet rehberine bakın. Daha büyük scooterlar A2 ya da A gerektirebilir.

Uygun yollar: Şehir içi, kısa kıyı yolları ve düz bağlantılar. Küçük tekerlekler bozuk zeminde ve uzun dağ yolunda sınırlıdır.

Motonom’dan örnek rotalar:

• Bursa – Mudanya kıyı hattı (≈ 30 km tek yön, kolay, düşük viraj)
• Samsun – Atakum / İlkadım kıyı günü (≈ 30 km gidiş-dönüş, kolay, düşük viraj)
• Trabzon – Akçaabat kıyı günü (≈ 18 km tek yön, kolay, düşük–orta viraj)
• Van – Edremit göl kıyısı (≈ 18 km tek yön, kolay, düşük viraj)

Hangi türü seçmeli?

Önce ne kadar ve nerede süreceğinize bakın: çoğunlukla şehir içiyse scooter ya da naked, uzun yolsa touring, asfalt dışına da çıkacaksanız adventure ya da dual-sport. Sonra ehliyet sınıfınızın izin verdiği güç sınırını kontrol edin. Yeni başlıyorsanız yeni başlayanlar için kolay rotalarla başlayın ve rotanın yakıt masrafını yakıt hesaplama aracıyla çıkarın. Boy ve sele yüksekliği belirleyiciyse kadın motorcular rehberindeki ilk motor ve ayak basma notları, cinsiyetten bağımsız olarak her yeni sürücünün işine yarar.